ChipTunesy (ang. ChipTunes) są formą muzyki elektronicznej.

Wywodzą się z ery komputerów ośmiobitowych (i nieco późniejszych). Komputery te, zazwyczaj posiadały specjalne układy do generowania dźwięku, przy czym nie robiły tego w sposób jaki znamy dziś, lecz w formie fal o określonych kształtach, amplitudzie i częstotliwości. Czasami zdarzały się sinusy i ewentualnie jakieś filtry. Zazwyczaj jednak były to fale o obwiedni "trójkątnej", "kwadratowej" czy też "piłowej". Czyli takie blipki i blopki i czasem jakiś szum ;)

Mimo tak ograniczonych (jak na dzisiejsze standardy) możliwości, muzycy potrafili wyciągnąć z tych układów całkiem niezłe możliwości. Hardkorowi fani bez problemu poznają autorów po charakterystycznych stylach (przyznam sie że aż tak hardkorowy nie jestem).

SID jest chyba najbardziej znanym, legendarnym prawie że układem. Montowano go w C64 w dwóch wersjach (inna szła do mydelniczki inna do wersji w późniejszej obudowie). Ciekawe jest to że żadne dwa egzemplarze nie grają dokładnie tak samo - niedokładny proces produkcyjny spowodował że występują subtelne różnice.

SID w czasach powstania był najbardziej zaawansowanym chipem muzycznym. Miał sporo możliwości (np. filtry), i był wręcz kochany przez muzyków. Powstało na niego bardzo duża ilość utworów (kolekcja HVSC na dzień dzisiejszy liczy ponad 33 tysiące utworów. Niestety nie jestem z SIDem specjalnie osłuchany, więc wiele więcej powiedzieć nie mogę.

Pokey to układ skonstruowany w firmie Atari. Seryjnie montowany był w komputerach serii XE/XL, a także w wielu salonowych automatach do gier. W porównaniu do SIDa ma nieco mniejsze możliwości, chociaż może po prostu ciężej z nich skorzystać. Całkiem niedawno udało się na Pokeyu SIDa zaemulować (!), co moim zdaniem oznacza że na pewno niewiele mu ustępuje. Największa kolekcja (ASMA) zawiera nieco ponad 2500 utworów. Sporo jest godnych uwagi, chociaż (moim zdaniem) Pokey trochę za bardzo daje kwadratami po uszach.

YM/AY to zasadniczo jeden układ, znany pod dwoma nazwami. AY montowany był w Spectrum 128 oraz w Atari ST (gdzie jest mi bardziej znany). Z wszystkich tych układów, jako jedyny potrafi 'legalnie' odgrywać sample (tzn., jest to jego zaplanowana opcja, na SIDzie i Pokeyu też się da, ale za pomocą sztuczek). Co do jego możliwości w Spectrumie to ciężko mi sie wypowiadać (bo słyszałem może 2 razy w życiu), za to w Atari ST, dzięki o wiele szybszemu procesorowi, zyskał on bardzo wiele, co pozwoliło na uzyskanie niespotykanych wcześniej efektów. Większość z nich opiera się na wykorzystaniu go w sposób o którym projektanci nie śnili :). Jako że przez lata posiadałem (i nadal posiadam) ST, to jestem z nim najbardziej osłuchany. Najprawdopodobniej najlepszym muzykiem (przynajmniej o największym, najbardziej znanym dorobku) jest Joachen Hippel (vel. Mad Max). Oprócz niego do najlepszych należeli: Ben Alec, TAO, Count Zero i mój osobisty faworyt Jess (z francuskiej grupy Overlanders). Kolekcją utworów z ST jest SNDH

Każdy z tych układów, można ożywić na swoim komputerze dzięki programom które je emulują. Zainteresowani znajdą je na stronach kolekcji (w linkach).

Dlaczego o tym piszę? Ano ostatnio odkryłem Plopbox, stronę na której zebrano całkiem sporo ChipTunsów (i do tego też MODów), dodatkowo napędzanej appletem Javy, pozwalającym słuchać Chiptunesów wszędzie (gdzie mamy Jave). Słucham sobie od rana, a w oku łezka się kręci :)

P. S. Jest oczywiście o wiele więcej układów o bardzo różnych brzmieniach/możliwościach, po prostu przybliżyłem te najpopularniejsze.

P. S. 2. Tak, to nie jest muzyka dla wszystkich, tak w ogóle to jestem wariatem i mam to wyłączyć? No dobra, ja was nie zmuszam, ewentualne listy z pogróżkami własnymi/współpracowników proszę kierować na /dev/null.